banner 1280x290 new

Το έθιμο του Βλάχικου Γάμου στην Θήβα(Σπάνιες εικόνες)

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

01491 Αντιγραφή


DSC01491 Αντιγραφή

 

 KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr
 
 
 
φωτογραφίες αρχείου: eurokinissi

Ο βλάχικος γάμος είναι ένα από τα πιο ζωντανά προχριστιανικά κατάλοιπα των αρχαίων ομαδικών ελληνικών τελετουργιών.

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

Στην αρχή της Άνοιξης, εποχή της βλάστησης, γονιμότητας και ανανέωσης της φύσης, γίνονταν τέτοιες τελετές όπου κυριαρχούσαν φαλλικά τραγούδια, σκωπτικοί και πυρρίχιοι χοροί, οινοποσία, αστεία πειράγματα, άσεμνες χειρονομίες, αναπαραστάσεις του θανάτου και της ανάστασης. Τέτοιες τελετές έκαναν και οι ποιμένες για να βλαστήσει η γη και να βοσκήσουν τα κοπάδια τους.

Βλάχικος γάμος-ο αείμνηστος Γιώργος Χατζηϊωάννου

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

Η λαϊκή αυτή κωμωδία διατηρήθηκε μέσα στους αιώνες από τους βλάχους-ποιμένες της περιοχής του Ασπροποτάμου που ήταν απάτητη από τους Τούρκους και άλλους ξένους κατακτητές. Από εκεί μεταφέρθηκε στη Θήβα, γύρω στα 1830.
Όλα θυμίζουν Διόνυσο και γι’ αυτό το έθιμο αυτό ζυμωμένο και με άλλα λαϊκά ντόπια έθιμα, σχετικά με την γονιμότητα και την ανανέωση, βρήκε γόνιμο χώμα και ρίζωσε στη Θήβα, την πατρίδα του Βάκχου, όπου γίνονταν ανάλογες γιορτές όπως τα Διονύσια.
Το σύνολο των δρώμενων του εθίμου του Βλάχικου γάμου κορυφώνεται με την πομπή και την τελετή του «γάμου» την Καθαρά Δευτέρα και τον σκωπτικό διάλογο, ο οποίος εξελίσσεται με την βλάχικη προφορά μεταξύ των «συμπεθέρων» του γαμπρού και της νύφης, μεταφέρει δε σημειολογικά στο σήμερα, την αρχαιότατη Διονυσιακή λατρεία, η οποία δραματοποιείται και εικονοποιείται με θεατρικό τρόπο με τον κυκλικό «χορό του πεθαμένου», ο οποίος αποτελεί το κορυφαίο δρώμενο του εθίμου.

Το ομαδικό γλέντι, η πομπή, ο Πυρρίχιος χορός, τα φλάμπουρα με τα γαρυφαλλοστόλιστα πορτοκάλια, οι γκλίτσες (παραλλαγές των Βακχικών θυρσών), η τσουχτερή σάτιρα, οι αισχρολογίες και τα πειράγματα, ο χωρίς σταματημό χορός, οι θεατρίνοι που λέγονται με την ιδιόμορφη φορεσιά τους (κατσάρια δεμένα στις άσπρες κάλτσες σαν αρχαία σανδάλια, με τα κλαριά κισσού στα κεφάλια τους) και τα καμώματά τους, ο χορός του πεθαμένου που συμβολίζει την ανάσταση της φύσης, την νίκη της ζωής πάνω στο θάνατο, είναι λίγα από τα σημάδια που μαρτυράνε ότι τούτος ο «Γάμος», το πολυσήμαντο αυτό λαϊκό αφιέρωμα, είναι ένα αυθεντικό κατάλοιπο της πανάρχαιας οργιαστικής Διονυσιακής λατρείας.

Βλάχικος γάμος, νταούλια και πίπιζες
Βλάχικος γάμος-ο γαμπρός και η νύφη (άντρας) τη δεκαετία του 1950
Βλάχικος γάμος, ο Φώτης Μπληζιώτης
Βλάχικος γάμος, ο αείμνηστος Καλύβας
Βλάχικος γάμος, ο αείμνηστος Τσανάκας Χριστόφορος (με την νταμιτζάνα).
Βλάχικος γάμος, παρέες βλάχων.
Βλάχικος γάμος-ο Βαγγέλης Κοφίνης.
Βλάχικος γάμος 1955-γαμπρός ο Βαγγέλης Σταμάτης.
Βλάχικος γάμος-γαμπρός ο Ανδριανός
Βλάχικος γάμος 10ετία 1950-άλλες εποχές
Βλάχικος γάμος 10ετία 1950-το ξύρισμα του γαμπρού
Βλάχικος γάμος 1967-Οικογένεια Καλαμπάκα (Γιώργος-πατέρας Κώστας-Νότης).
Βλάχικος γάμος 1966-Ο Νότης Καλαμπάκας με στολή Μακεδόνα.
Βλάχικος γάμος 1968
Βλάχικος γάμος 1955-παρέα βλάχων στην οδό Επαμεινώνδου.

Ο Βλάχικος Γάμος της Θήβας καταχωρήθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού,  μετά από ενέργειες του Δήμου Θηβαίων, του Δημοτικού Οργανισμού Θήβας και του Παραδοσιακού Συλλόγου Βλάχικου Γάμου Θήβας, ως «Ανοιξιάτικο ευετηρικό, ευγονικό δρώμενο το οποίο επιτελείται την περίοδο των Απόκρεων και συγκεκριμένα την Κυριακή της Τυρινής και κορυφώνεται την Καθαρή Δευτέρα. Παρουσιάζεται ως σάτιρα ενός παραδοσιακού γάμου, ως εικονικός ποιμενικός γάμος, ως μια γαμήλια τελετουργία, η οποία συνίσταται από επιμέρους τελετουργικές πράξεις οι οποίες συνδέονται με «τάξη» και κανόνες ακολουθίας μεταξύ τους και στην οποία παλαιότερα συμμετείχαν μόνο άντρες σε όλους τους πρωταγωνιστικούς και δευτερεύοντες ρόλους».

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

Βλάχικος γάμος 1966
Bλάχικος γάμος 1969-Δημοσθένης-Νίκος-Βαγγέλης & Δημοσθένης Σταμάτης
Βλάχικος γάμος 1956-ο καπετάνιος Βαγγέλης Σταμάτης
Βλάχικος γάμος-ο καπετάνιος Πετρίδης
Βλάχικος γάμος 1975-καπεταναίοι

Το Εθνικό Ευρετήριο είναι η αποτύπωση στοιχείων της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας με τη μορφή ευρετηρίου.

Για την εγγραφή στο Εθνικό Ευρετήριο συντάχθηκε από την Δρ.Ανδρομάχη Οικονόμου, Κύρια Ερευνήτρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών σε συνεργασία με τον Δήμο, τον ΔΟΘ και το Δ.Σ.  του Παραδοσιακού Συλλόγου  και υποβλήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού το ειδικό δελτίο για το έθιμο, στο οποίο περιλαμβάνονται περιγραφή του εθίμου, οι φορείς διοργάνωσης, ιστορικά στοιχεία, ενδεικτικό φωτογραφικό υλικό, βασική βιβλιογραφία, και στο παράρτημα τα τραγούδια και οι χοροί του Βλάχικου Γάμου. Κατατέθηκαν επίσης βίντεο, φωτογραφικό υλικό και το CD με όλα τα τραγούδια., τραγουδισμένα από συμμετέχοντες με συνοδεία παραδοσιακής μουσικής που είναι παραγωγή του Παραδοσιακού Συλλόγου Βλάχικου Γάμου Θήβας το 2017.

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

Η εγγραφή του Βλάχικου Γάμου της Θήβας στο Εθνικό Ευρετήριο που έγινε με την συμβολή του Παραδοσιακού Συλλόγου Βλάχικου Γάμου, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την διάδοση και διατήρηση του εθίμου αλλά και στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της  πόλης Θήβας.

DSC01554 Αντιγραφή

Από το προξενιό έως το γαμήλιο τραπέζι και γλέντι
DSC01529 Αντιγραφή
Ο βλάχικος γάμος στα έξι σημερινά βλαχοχώρια του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, δηλαδή στην Παλαιομάνινα, στη Στράτο, στη Γουριότισσα, στα Αγράμπελα, στα Όχθια και στο Στρογγυλοβούνι, γινόταν (και γίνεται και σήμερα κατά ένα μεγάλο μέρος) με όλες τις παραδόσεις, που επιβίωσαν επί αιώνες, έχοντας... μυκηναϊκές και ομηρικές ρίζες!....

Σκηνή από το βλάχικο γάμο στην Παλαιομάνινα

Το προξενιό

Για παράδειγμα, το προξενιό γίνεται όπως στην... ομηρική εποχή! Κατ' αρχήν, οι προτάσεις προς την οικογένεια της κοπέλας γίνονταν στον πατέρα ή σε έναν στενό συγγενή. Επιπλέον, βασική προϋπόθεση για την αίσια έκβαση του προξενιού ήταν η καταγωγή και η ανάλογη οικονομική κατάσταση. Χαρακτηριστικό είναι το εξής: Σήμερα οι Βλάχοι λένε: "Πάρε σκύλα από κοπάδι και γυναίκα από τζάκι". Να, όμως, τι λέει και η Πηνελόπη στους στίχους 276-279 της σ' ραψωδίας της "Οδύσσειας:

"Όταν γυρεύουν μιαν αρχόντισσα και πλουσιοθυγατέρα [...] δικά τους βόδια πάντα φέρνουνε κι αρνιά καλοθρεμμένα...".

Ο αρραβώνας

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

Κάποιο βράδυ ο πατέρας ή ο θείος του κοριτσιού πήγαιναν στο σπίτι του αγοριού με ένα παγούρι γεμάτο ούζο για να "πιάσουν το χέρι". Στη συνέχεια, η οικογένεια του αγοριού ετοίμαζε ένα μαντήλι άσπρο, όπου έβαζε μαύρες σταφίδες, λουκούμια και ένα νόμισμα για να τα πάνε στο κορίτσι (υποψήφια νύφη). Δηλαδή παρατηρείται το έθιμο της ανταλλαγής δώρων.

Οι προετοιμασίες

Ένα μήνα πριν από το γάμο άρχιζαν οι προετοιμασίες: Ξύλα από το δάσος. Ή "κάγκανα" όπως λέγονται τα ξύλα στα βλάχικα -ακριβώς όπως τα αποκαλεί ο Όμηρος (Ιλιάδα, Φ, 364). Συνέχεια είχαν τα "φλάμπουρα" (σημαίες) με αρχαιοελληνικές ρίζες, η ετοιμασία για τα προζύμια κατά την οποία τραγουδούσαν με λέξεις που συναντάμε και στον Όμηρο.

Μετά είχε σειρά το ξύρισμα του γαμπρού, κατά τη διάρκεια του οποίου πάλι τραγουδούσαν χρησιμοποιώντας ομηρικές λέξεις.

Φαγητό

Το παραδοσιακό γαμήλιο φαγητό είναι βραστό πρόβατο, κοκκινιστό με μακαρόνι χονδρό. Σερβίρεται πάντα ζεστό και είναι αρκετά πικάντικο. Συνοδεύεται με κόκκινο κρασί. Την ακριβή συνταγή τη γνωρίζουν λίγοι σήμερα, οι οποίοι μάλιστα καλούνται να μαγειρέψουν στους γάμους. Ένα απλό κοκκινιστό πρόβατο με μακαρόνι χονδρό δεν έχει καμία σχέση με το γαμήλιο φαγητό των Βλάχων. Το δοκιμάσαμε και ξέρουμε... Ένα από τα μυστικά είναι ότι όλα τα υλικά (και τα μακαρόνια) βράζουν από την αρχή μαζί, ενώ σε κάθε καζάνι αντιστοιχεί ένα πρόβατο (όλα τα κομμάτια του).

Μετά

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

Αφού έτρωγαν, ο γαμπρός και ο πατέρας του περνούσαν μπροστά από τον κάθε καλεσμένο κρατώντας μια κούπα ή "απορίε" στα βλάχικα. Στην κούπα έριχνε ο καθένας τη σχετική ευχή και έναν φάκελο με χρήματα. Η λέξη "απορίε" προέρχεται από το "α-po-re-we", όπως λέγονταν αμφορείς στην μυκηναϊκή εποχή γεμάτοι με κρασί.

Βλάχικες λέξεις, πιθανόν, μυκηναϊκές

Μηκυναϊκές Βλάχικες Ερμηνεία
MERI Νιέρι Μέλι
MERIDUMA Αντούνου νιέρι Συλλέκτης μελιού
RAPITIRYA Ράπτρου Ράφτης
PAWEA Πάια Προίκα
NEWO Νιέου Αρνί γάλακτος
KIRIYOTE Κιριούτα Μεγάλο πρόβατο
KUPERA Κούπα Έθιμο γάμου
APOREWE Απορίε ή πορίε Έθιμο γάμου
WEKATA Βάκα Αγελάδα
IJO(ijw) HUIOS Χίου Γιός

(Μερικές) Βλάχικες λέξεις που είναι ομηρικές

Ομηρικές Βλάχικες
Αυδή βντε (φωνή ανθρώπου)
Νώι Νώι (εμείς)
Μίνι Μίνι (εμένα)
Μόρος Μόρο (θάνατος)
Εάω Εά (αφίνω)
Λίπα Λίπα (ξίγκι)

 

 

 

monomaxoi2

 
 

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

 
 
 
 

KANTE MAΣ LIKE  E-sterea.gr

logo kritikos
ΘΗΒΑ - ΠΑΡΟΣ

argiris taxi

 

themisnokas

lefkiano

estereaWebp.net gifmaker

anakainiseis

lempesis

camora

 

monomaxoi2

SERVICESMALL

KTEL THIVAS

ARGIRIS

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ -  ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ - ΑΦΙΣΣΕΣ

ΔΕΙΤΕ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΟΥΛΕΙΑΣ

ARGIRIS 2

remos

ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ

 

ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑDIKIGOROS2 E STEREA.GR LOGO
theseis ergasias

aggelies

 

 

ΑΓΓΕΛΙΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΩΝ

FACEBOOK