TIGKAS MPANERne

Τα δημόσια έργα και η πόλη

akropoli

Όλοι αναγνωρίζουμε εύκολα το έργο που απεικονίζεται στις πρώτες δύο εικόνες που προηγούνται του παρόντος άρθρου. Πρόκειται φυσικά για τον Παρθενώνα στην Ακρόπολη της Αθήνας. Έργο αξιοθαύμαστο σε όλες τις εποχές, τραβάει τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινότητας μέχρι και σήμερα και το πιο πιθανό, σε όλες τις μελλοντικές εποχές. Στην τρίτη εικόνα βλέπουμε το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.

Επίσης πολύ σημαντικό έργο της αρχαίας εποχής, που κατασκευάστηκε για την διάπλαση της σκέψης και της κουλτούρας των αρχαίων. Εκείνο όμως που συχνά μας διαφεύγει όταν θαυμάζουμε παρόμοια έργα των προγόνων μας, είναι ότι πρόκειται για δημόσια έργα. Όπως όλα τα δημόσια έργα πραγματοποιήθηκαν με την απόφαση και την συνδρομή της τότε Πόλης-Κράτους. Η διαφορά στην αντίληψη της έννοιας του δημόσιου έργου τότε και σήμερα είναι, νομίζω, πολύ εμφανής. Ωστόσο θα ήταν χρήσιμο να κάναμε μία ανάλυση σε αυτό που λέγεται δημόσιο έργο, αφού μπορούν να προκύψουν πολλά και χρήσιμα συμπεράσματα.
Ποιος είναι ο ουσιαστικός ρόλος του δημόσιου έργου στην διαμόρφωση της ζωής και της κουλτούρας ενός τόπου και γιατί μπορεί να είναι τόσο σημαντικός; Αρχικά να σημειώσουμε ότι κατά την άποψη του γράφοντος, αρκεί να κοιτάξει κάποιος τα δημόσια έργα των προγόνων μας, όπως εκείνο της Ακρόπολης της Αθήνας ή της αρχαίας Επιδαύρου και να τα συγκρίνει με τα αντίστοιχα σημερινά. Βέβαια σήμερα δεν κατασκευάζονται πλέον Ακροπόλεις. Κατασκευάζονται όμως θέατρα, κοινόχρηστοι δημόσιοι χώροι όπως πάρκα και παιδικές χαρές, δημόσιοι οδοί και δημόσια κτίρια. Οι διαφορές ανάμεσα στην αντίληψη εκείνων που έφτιαχναν κάποτε παρόμοια έργα και σε εκείνους που τα φτιάχνουν σήμερα είναι σημαντικές. Τα αρχαία δημόσια έργα κατασκευάζονταν με σκοπό την εξυπηρέτηση των σκοπών της Πόλης-κράτους. Η Πόλη έπρεπε να ξεχωρίζει απέναντι στις υπόλοιπες με σκοπό την εξύψωση του ηθικού των πολιτών της έναντι των εχθρών αλλά και για την επιβολή του πολιτισμού της Πόλης έναντι του πολιτισμού των άλλων γειτονικών πόλεων. Υπήρχε ένας διαρκής ανταγωνισμός, ο οποίος οδήγησε στην κατασκευή θαυμάσιων έργων, όπως η Ακρόπολη. Για την επίτευξη των στόχων απαιτούνταν η ανάπτυξη της τεχνικής και της τεχνολογίας της εποχής, έτσι ώστε να γίνουν εφικτά τα όσα ορέγονταν οι αρχιτέκτονες του έργου αλλά και οι άρχοντες της Πόλης. Επομένως το δημόσιο έργο ξέφευγε από τον αρχικό σκοπό του, που ήταν η εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών της Πόλης και των πολιτών και προχωρούσε σε θέματα που άπτονταν της πολιτικής και της κοινωνικής εξέλιξης. Πράγματι η κατασκευή αθλητικών εγκαταστάσεων όπως τα στάδια, φτιάχνονταν με τέτοιο τρόπο ώστε οι θεατές να μπορούν να ατενίζουν έξω από το γήπεδο, ερχόμενοι έτσι σε επαφή με την φύση. Σε αντίθεση σήμερα τα περισσότερα από τα γήπεδα, όταν δεν είναι εντελώς γυμνά από συμπληρωματικές εγκαταστάσεις, τείνουν να είναι κλειστά σε μορφή ωοειδή. Τα θέατρα της αρχαίας εποχής, επιλέγονταν να κατασκευαστούν σε θέσεις με ιδιαίτερη σημασία και ο σκοπός τους ήταν πολύ σημαντικός αφού εκτός από θεατρικά έργα, χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές τελετές και συνελεύσεις του δήμου.

 


Τα περισσότερα από τα δημόσια έργα της εποχής, είχαν επιπλέον της λειτουργικής και της αρχιτεκτονικής τους αξίας, καλλιτεχνική αξία. Φρόντιζαν ώστε να χρησιμοποιήσουν χιλιάδες καλλιτεχνήματα, τα οποία χρησιμοποιούνταν για να τονίσουν πολλές φορές την θρησκευτική σημασία των έργων που κατασκευάζονταν. Εξάλλου τα πάντα στην αρχαία Ελλάδα είχαν απόλυτη σχέση με το Θείο. Το θεϊκό στοιχείο τονίζονταν σε κάθε ευκαιρία με την παρουσία καλλιτεχνικών έργων, γι αυτό υπήρχαν χιλιάδες αγάλματα διεσπαρμένα σε όλη την έκταση των αρχαίων πόλεων, ενώ τα δημόσια κτίρια διέθεταν πάντα τον απαραίτητο καλλιτεχνικό στολισμό. Οι καλλιτέχνες έδεναν μαζί με τους αρχιτέκτονες και οι μηχανικοί ήταν εκεί για να προσφέρουν τις τεχνικές γνώσεις ώσπου να δέσει το σύνολο αρμονικά σε ένα καλαίσθητο τελικό σύνολο. Το αποτέλεσμα επιτελούσε τον στόχο του, μόνο όταν εξύψωνε το ηθικό των πολιτών, κάνοντάς τους να νοιώθουν υπερήφανοι για την Πόλη τους. Το γεγονός αποτυπωνόταν σαν σημαδιακό στις μνήμες των επόμενων γενεών. Είναι γνωστός ο Μύθος του Ζήθου και του Αμφίωνα που μαζί έχτισαν τα τείχη της Πόλης της Θήβας. Ο Μύθος φανερώνει την αντίληψη των αρχαίων για την δυνατότητα των δημόσιων έργων να προσφέρουν κάτι πολύ περισσότερο από την κάλυψη βασικών αναγκών, όπως ήταν η προστασία της Πόλης από τους εχθρούς. Ο πολεμιστής Ζήθος συνεργάζεται με τον καλλιτέχνη, ονειροπόλο Αμφίωνα για να φτιάξουν το τείχος, χρησιμοποιώντας τις Πέτρες και τα ξύλα από τα δέντρα. Ο Ζήθος με την δύναμη και την ενεργητικότητά του, φέρνει τις κυκλώπειες Πέτρες που θα τοποθετηθούν στο τείχος. Όμως είναι ο Αμφίωνας που με την χρήση της Λύρας θα φτιάξει το τείχος.  Ιερουργώντας σαν μύστης της μουσικής τέχνης,  θα αναγκάσει την φύση να υποκύψει στις προσταγές της Μούσας, αναγκάζοντας τις άψυχες Πέτρες και τα ξύλα να αποκτήσουν ψυχή. Ο άνθρωπος επιβάλλει την θέλησή του στα στοιχεία της φύσης μέσω της τέχνης και σαν από θαύμα, αυτή υπακούει. Οι Πέτρες μπαίνουν στην θέση τους πλέον μόνες τους, δίχως την βοήθεια του Ζήθου. Χρειάστηκε όμως η Τέχνη για να γίνει το θαύμα. Δίχως αυτή το τείχος δεν θα χτιζόταν με τον ίδιο τρόπο και δεν θα ήταν το ίδιο. Οι Πύλες έγιναν από μόνες του Επτά, επειδή Επτά ήταν οι Χορδές της Λύρας! Το τείχος αποτελούσε την οριοθέτηση του Πολιτισμού από την άναρχη φύση. Την προστασία της Αρμονίας της Πόλης, που επιτεύχθηκε χάρη στον ανθρώπινο μόχθο, την ευφυΐα και την συλλογική προσπάθεια . Ένα έργο στο οποίο όλοι μαζί δρουν για το κοινό συμφέρον, μέσα από την δημόσια προσφορά και την χρήση του δημόσιου πλούτου για το κοινό όφελος.  Οι Πύλες της Πόλης πέρα από την κοινότυπη χρήση τους ως διέξοδοι από την Πόλη προς τον υπόλοιπο Ελληνικό κόσμο, είχαν ιδιαίτερες ονομασίες, επειδή έδεναν συμβολικά τον Πολιτισμό της Πόλης με τον Πολιτισμό της Ελλάδας και των Ελληνικών φύλων. Ίσως και της Ευρώπης.
Στις μέρες μας τα δημόσια έργα αποσκοπούν αποκλειστικά στην εξυπηρέτηση των βασικών αναγκών της πόλης. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν λαμβάνουν υπόψη τους τίποτα άλλο πέρα από αυτές. Η δικαιολογία που υπάρχει και εύκολα γίνεται αντιληπτή από τον κάθε πολίτη, είναι η μικρή χρηματοδότηση. Ωστόσο κανείς δεν σταματάει έναν δημόσιο φορέα από την εμπεριστατωμένη επιλογή που συνοδεύεται από αναλυτική αιτιολόγηση, να προβεί στην κατασκευή ενός δημόσιου έργου που θα μείνει στις επόμενες γενεές , σαν υπενθύμιση των ιδανικών που θα εμπνέουν και θα δημιουργούν το δυναμικό για ακόμα μεγαλύτερα επιτεύγματα. Το δημόσιο έργο δεν πρέπει να είναι ένα εργαλείο, μόνο για την κάλυψη των αναγκών της πόλης αλλά και για την πραγματοποίηση του ιδανικού και του ανέφικτου. Ότι δεν μπορεί να κάνει καθένας από εμάς μόνος του, μπορεί να γίνει από όλους μαζί. Όταν μπορούμε να αντιληφθούμε την βαθύτερη σημασία της κοινής προσπάθειας που απαιτείται για την μελέτη, την εκτέλεση και την λειτουργία ενός δημόσιου έργου, τότε μπορούμε να ελπίζουμε σε ένα πολύ σπουδαίο παρόν και σε ένα πολύ καλύτερο μέλλον.
Πέτρος M. Ξανθάκης
Διπλ. Μηχ/γος Μηχ/κος Ε.Μ.Π.
M.B.A. - Univ. of Strathclyde
Ελεύθερος επαγγελματίας Μηχανικός
Σύμβουλος επιχειρήσεων
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.


estereaWebp.net gifmaker

SERVICESMALL

KTEL THIVAS

meli

ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ ΜΕΛΙ ΑΠΟ
ΠΕΥΚΟ-ΡΕΪΚΙ
ΒΟΙΩΤΙΑ
ΤΗΛ 6980093156
ΑΠΛΑ ΔΟΚΙΜΑΣΤΕ ΤΟ

TOLIS  FOURNOS

 

ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑDIKIGOROS2 E STEREA.GR LOGO
theseis ergasias

aggelies

 

 

ΑΓΓΕΛΙΕΣ

 

ΣΥΝΔΕΣΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΩΝ

FACEBOOK